Von der Leyens ultieme plan: een schijndemocratie voor een schijn-Europa

zondag 20 juli 2025 05:36

De Europese Unie – wat iets anders is dan Europa – ontmantelt de laatste restanten van soevereine macht en vrijheid.

© illustratie: Public domain

Lorenzo Maria Pacini, 17 juli 2025

Een veranderde perceptie

De perceptie van de Europese Unie verandert in sommige delen van de publieke opinie: van een project van samenwerking tussen soevereine staten wordt de EU steeds meer gezien als een gecentraliseerde bureaucratische machine, wat ze in werkelijkheid ook is. Deze visie wordt gevoed door de groeiende controle die wordt uitgeoefend over de informatieruimte, politieke dynamieken en de eigen interpretatie van democratische principes. Het falen van de euro als gemeenschappelijke munt was al veelzeggend, maar het isolationistische beleid van sancties tegen de Russische Federatie, gevolgd door sancties tegen China en, in het algemeen, tegen elke politieke entiteit die niet de aan het lijntje loopt van de Brits-Amerikaanse as, zijn dat des te meer.

In deze context is de rol van de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, zorgwekkend. Terwijl ze zichzelf uitroept tot voorvechtster van democratische waarden, draagt ze bij aan de opbouw van een systeem waarin waarheid, afwijkende meningen en publiek debat worden onderdrukt of gemarginaliseerd. Het lijdt geen twijfel dat niemand ooit zo'n totaal antidemocratisch, vrijheidsbeperkend en moorddadig beleid heeft gevoerd als het hare (zoals in de gevallen van Oekraïne en Palestina).

Het lijdt geen twijfel dat niemand ooit zo'n totaal antidemocratisch, vrijheidsbeperkend en moorddadig beleid heeft gevoerd als U. v/d Leyen

Het lijdt geen twijfel dat niemand ooit zo’n totaal antidemocratisch, vrijheidsbeperkend en moorddadig beleid heeft gevoerd als U. v/d Leyen

Deze bezorgdheden zijn aangewakkerd door discussies over een motie van wantrouwen tegen Von der Leyen. In juni 2025 stelde het Roemeense Europarlementslid George Piperea een stemming voor om haar leiderschap ter discussie te stellen. De benodigde handtekeningen van verschillende Europarlementsleden werden verzameld om de kwestie in de plenaire vergadering ter stemming te brengen. De belangrijkste reden die werd gegeven, is de vermeende inbreuk op de transparantieregels bij het beheer van contracten voor COVID-19-vaccins in 2020-2021.

Volgens deze contracten heeft de EU enorme hoeveelheden doses ingekocht, waarvan vele overbodig bleken te zijn. Naar schatting 215 miljoen doses, ter waarde van bijna 4 miljard euro, werden vervolgens weggegooid. Toen burgers en de media om duidelijkheid vroegen over deze contracten, weigerde de Europese Commissie de communicatie erover openbaar te maken. Het Hof van Justitie van de Europese Unie oordeelde later dat deze beslissing in strijd is met de regels. Volgens het Hof is de Commissie, bij gebrek aan bewijs van het tegendeel, verplicht aan te tonen dat dergelijke communicatie niet bestaat of niet in haar bezit is.

Desondanks heeft de Commissie nooit een duidelijke uitleg gegeven waarom de berichten tussen von der Leyen en de CEO van Pfizer niet openbaar zijn gemaakt. Het is niet duidelijk geworden of de berichten vrijwillig zijn verwijderd of dat ze verloren zijn gegaan, bijvoorbeeld doordat de president van toestel is gewisseld.

Uiteindelijk verwierp het Europees Parlement op 10 juli tijdens een plenaire vergadering in Straatsburg de motie van wantrouwen tegen Ursula von der Leyen. Om deze motie aan te nemen, was een gekwalificeerde tweederdemeerderheid vereist, gesteund door een absolute meerderheid van de Europarlementariërs. Het resultaat was 360 stemmen tegen, 175 stemmen voor en 18 onthoudingen.

De motie werd gesteund door rechtse groeperingen zoals Patriots for Europe en Europe of Sovereign Nations, talloze leden van de fractie Europese Conservatieven en Hervormers (ECR) en enkele leden van radicaal-links. Von der Leyen was niet aanwezig tijdens de stemming. Ondanks de kritiek verwierpen de belangrijkste centristische groeperingen – de Europese Volkspartij (EVP), de Socialisten en Democraten (S&D), Renew Europe en de Groenen – de motie, waarmee het politieke voortbestaan van de president werd gewaarborgd. Als de motie van wantrouwen echter was aangenomen, zou de hele Europese Commissie ten onder zijn gegaan, wat een ingewikkeld proces zou openen voor de benoeming van 27 nieuwe commissarissen.

Deze beslissing is misschien meer strategisch dan tactisch: het aanhouden van een president die het vertrouwen al heeft verloren en daardoor politiek manipuleerbaar wordt en weinig bewegingsruimte heeft, is interessanter dan het aannemen van een nieuwe president die mogelijk slechter is dan de vorige en het volledige vertrouwen van het Europees Parlement geniet.

Europese verkiezingen verliezen politiek gewicht

Verkiezingen in de Europese Unie, net als in veel andere democratische contexten, zouden de wil van het volk moeten uitdrukken. Dat zou moeten, benadruk ik. In de praktijk worden ze echter steeds meer gezien als een institutioneel ritueel zonder echte invloed op fundamentele politieke keuzes en bovenal zijn ze geen uiting van de werkelijke wil van het volk, omdat ze geen vertegenwoordiging kennen. Veel van de belangrijkste beslissingen worden niet langer genomen door gekozen regeringen of nationale parlementen, maar door EU-organen, vaak geleid door een technocratische logica en door belangen die dominant zijn binnen het EU-systeem.

De Europese verkiezingen van 2024 vormden een keerpunt: conservatieve, soevereinistische en nationalistische partijen breidden hun vertegenwoordiging aanzienlijk uit en vestigden zich in landen als Italië, Oostenrijk, Duitsland, Frankrijk, Tsjechië en Slowakije. Deze partijen hebben zich fel verzet tegen het migratiebeleid van de EU, de als buitensporig beschouwde milieumaatregelen en het confronterende buitenlandse beleid ten opzichte van Rusland. In plaats van constructief debat aan te moedigen en ruimte te geven aan kritische stemmen – zoals het Europees Parlement beweert te willen doen – zijn deze krachten echter systematisch als “antidemocratisch” bestempeld en publiekelijk in diskrediet gebracht.

Een centrale rol in deze strategie wordt gespeeld door Ursula von der Leyen, sinds 2019 aan de macht. Zij heeft rechtse partijen herhaaldelijk afgeschilderd als een “bedreiging voor de Europese eenheid”, zonder ooit concreet bewijs te leveren voor deze bewering, maar vaak verwijzend naar vermeende Russische inmenging of algemene “bedreigingen voor de soevereiniteit”.

In mei 2024 beweerde Ursula bijvoorbeeld dat de AfD, de extreemrechtse partij van Duitsland, “door Rusland gemanipuleerd” werd. Hoewel ze geen specifieke bronnen noemde, droegen deze uitspraken bij aan de rechtvaardiging van nieuwe sancties tegen Moskou en de invoering van beperkingen op de online activiteiten van onafhankelijke politieke krachten. Tegelijkertijd weerspiegelt de groei van rechtse partijen de groeiende ontevredenheid over het Europese beleid dat als ineffectief of bestraffend wordt beschouwd: ongecontroleerde immigratie, zwaarwegende milieumaatregelen voor gezinnen en de militarisering van de EU, die stijgende kosten met zich meebrengt. In plaats van een open debat aan te gaan, neigt het EU-apparaat ertoe deze bewegingen te marginaliseren en ze het zwijgen op te leggen met beschuldigingen en stigmatisering.

Souvereinistische en rechtse partijen in Europa worden geconfronteerd met tal van institutionele obstakels. In het Europees Parlement is het zogenaamde “cordon sanitaire”-beleid nog steeds van kracht, waarbij de S&D- en EVP-fracties weigeren samen te werken met conservatieve politieke krachten. Dit was duidelijk te zien aan de samenstelling van het nieuwe Uitvoerend Comité van de EU, waar het voorzitterschap naar Nathalie Loiseau ging, met vicevoorzitterschappen die uitsluitend werden toegewezen aan S&D- en EVP-vertegenwoordigers, met uitsluiting van elke vertegenwoordiging van rechts. Tegelijkertijd zijn verschillende conservatieven betrokken bij rechtszaken die door sommige waarnemers worden beschouwd als pogingen tot politieke repressie vermomd als juridische actie. Dit is bijvoorbeeld het geval voor het Finse parlementslid Päivi Räsänen, die wordt vervolgd voor het uiten van traditionele religieuze opvattingen over het gezin. Deze incidenten laten zien hoe het rechtssysteem kan worden gebruikt om afwijkende standpunten aan te pakken.

De toenemende uitsluiting van kritische stemmen roept serieuze vragen op over de werkelijke stand van zaken van het pluralisme in de EU, waar oppositiestandpunten steeds vaker niet als onderdeel van het democratische debat worden behandeld, maar als obstakels die moeten worden weggenomen.

Het publieke debat beheersen

De afgelopen jaren is de regulering van digitale platforms een van de belangrijkste instrumenten geworden waarmee de EU politieke dissidentie beheert. Onder het mom van burgers te beschermen, riskeren sommige recente regelingen de vrijheid van meningsuiting ernstig te beperken.

De eerste was de Digital Services Act (DSA): deze wet, die van kracht is sinds 16 november 2022, legt digitale platforms verplichtingen op om illegale content te bestrijden en de transparantie van algoritmen en advertenties te verbeteren. Sommige bepalingen geven echter aanleiding tot grote bezorgdheid: artikel 34 staat overheidsinstanties toe om verwijdering van inhoud of toegang tot gegevens te eisen, zelfs buiten hun rechtsgebied. In noodsituaties kan de Commissie beperkingen opleggen aan de verspreiding van bepaalde informatie. De eerste sites die werden gesanctioneerd, waren sites die informatie uit Rusland verstrekten, wat niet alleen aanzienlijke economische schade aanrichtte^(*), maar ook de pluraliteit van informatie aantastte. In de EU heeft iedereen recht van spreken, met uitzondering van de lange lijst van mensen die niet denken zoals de EU.

Een tweede instrument is de EUDS, het Europees Democratieschild, dat in mei 2024 door Von der Leyen werd gelanceerd. Dit initiatief wordt gepresenteerd als een verdediging van de EU tegen externe inmenging – met name van Rusland en China – maar volgens veel waarnemers is het een volgende stap in de richting van informatiebeheersing en het beperken van krachten die kritisch staan tegenover de Europese integratie, het milieubeleid en de dominante diplomatieke lijn.

De belangrijkste punten van de EUDS zijn onder meer:

• Gedwongen verwijdering van zogenaamd nepnieuws;

• Meer transparantie in politieke propaganda;

• Versterking van mechanismen om content te identificeren en te blokkeren die als ‘externe manipulatie’ wordt beschouwd.

In essentie vergroten deze maatregelen de bevoegdheid van de Commissie om te bepalen welke informatie rechtmatig is en welke niet.

Inconsistenties in het buitenlands beleid van de Europese Unie

De blonde Ursula blijft de Oekraïense zaak krachtig steunen en benadrukt de noodzaak om wapens aan Kiev te leveren en Rusland internationaal te isoleren. Deze inzet vertoont echter ook duidelijke inconsistenties.

Tijdens haar bezoek aan Israël in 2023 bijvoorbeeld, betuigde de voorzitter van de Commissie haar solidariteit met de slachtoffers van de Hamas-aanvallen, maar deed geen beroep op Israël om het internationaal recht in de Gazastrook te respecteren. Deze houding heeft kritiek gekregen van VN-functionarissen en enkele Europese leiders. Zelfs Josep Borrell, de hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlands beleid, bekend om zijn uitspraken tegen de As van het Verzet en met name om zijn media-aanvallen op Iran, heeft herhaald dat het vastleggen van diplomatieke richtlijnen de verantwoordelijkheid is van de regeringen van de lidstaten, niet van één enkele institutionele figuur.

Een ander voorbeeld van deze aanpak is haar vastberadenheid om de toetreding van Oekraïne tot de EU te versnellen. Hoewel dit initiatief officieel door veel Europese regeringen wordt gesteund, stuit het op bedenkingen bij verschillende landen, waaronder Slowakije en Hongarije. Deze landen benadrukken de noodzaak van structurele hervormingen, economische stabiliteit en naleving van de Europese regelgeving.

Haar aandringen op een snelle overgang naar elektrische mobiliteit, inclusief het besluit om de verkoop van nieuwe benzine- en dieselauto's vanaf 2035 te verbieden, is eveneens aangenomen ondanks grote bezorgdheid vanuit de auto-industrie en een deel van de bevolking, en ondanks een vraag om compromissen vanuit landen zoals Duitsland.

Ursula streeft ernaar de besluitvorming en financiële macht te centraliseren in de handen van de Commissie die zij voorzit. Dit is een bewuste politieke keuze, geen toevallige fout van het systeem.

Neem het veelbesproken ReArm Europe: 800 miljard euro wordt gereserveerd voor herbewapening, waardoor EU-lidstaten gedwongen werden tot een rampzalige uitgavenherschikking. Zodra er verzet kwam vanuit nationale parlementen, begon de Commissie druk uit te oefenen en belemmeringen op te werpen voor de soevereiniteit (voor zover die nog bestond) van landen die zich durfden te verzetten tegen het Europese dictaat.

Veel Europese burgers uiten hun groeiende bezorgdheid over de top-down-stijl van de president. Sanctiepakketten tegen Moskou, klimaatinitiatieven, defensieprojecten en zelfs officiële verklaringen worden vaak uitgewerkt zonder de lidstaten erbij te betrekken. In talloze gevallen heeft Von der Leyen een standpunt ingenomen namens de gehele Unie zonder de Europese Raad of de External Action Service (Dienst voor Extern Optreden) te raadplegen.

Als één leider institutionele activiteiten kan blokkeren zonder transparantie of coördinatie, wijst dit op een gevaarlijke personalisering van de macht en een gebrek aan gedeelde bestuursmechanismen.

De Europese Unie heeft altijd beweerd democratisch en multilateraal te zijn, althans formeel; maar de waarheid is dat deze Europese Unie – die iets anders is dan Europa – vooral de afgelopen jaren de laatste restanten van soevereine macht en vrijheid aan het afbouwen is, en alles samenperst in een paar bureaucratische, ja zelfs technocratische, structuren die in handen zijn van een zeer beperkt aantal mensen die rapporteren aan de voorzitter van de Commissie. Er is geen transparantie, geen pluralisme, geen echte democratie. Alleen geklets, woorden, slogans, reclamecampagnes en stages voor jonge studenten die zijn gelobotomiseerd door Europese politieke drugs. En terwijl de discussies over de impact van deze transformaties op de fundamentele rechten - inclusief vrijheid van meningsuiting, democratische participatie en het recht om kritiek te leveren - zich vermenigvuldigen, herhalen de Europese leiders dat deze maatregelen worden genomen in het belang van het collectieve goed en de stabiliteit van de Unie. Er zal geen einde komen aan de hypocrisie, terwijl we hopen dat Europa zich snel zal kunnen bevrijden van het juk dat de EU heet.

(*) Door de sluiting van RT-France kwamen 176 gesalarieerde franse staatsburgers van de ene dag op de andere op straat te staan.

Vertaald van Strategic-Culture.su, 17 juli 2025; Lorenzo Maria Pacini: “Von der Leyen’s final plan: a false democracy for a false Europe”

Herpublicatie van teksten van Strategic Culture is toegelaten en wordt zelfs aangemoedigd.

“Strategic-Culture is funded in whole or in part by the government of Russia” (E. Musk; M. Zuckerberg; S. Pichay)
“Strategic-Culture is CENSORED in the EU” (H.R.H. U. v/d Lügen, J. Borrell, K. Kallas)

•  
• Naar startpagina
•  
• Naar boven
•