“Soft Power”, harde cash: hoe het VK in het geheim influencers koopt
donderdag 17 juli 2025 11:36
Hieronder een, vandaag verschenen, inleidend artikel en vervolgens een opiniestuk over hoe de Britse overheid in het geheim YouTubers financiert om elders in Europa de publieke opinie en verkiezingen te beïnvloeden…
Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft miljoenen ponden gegeven aan een mediabedrijf om in het geheim de publieke opinie in het buitenland te beïnvloeden, zo meldt Declassified UK (1). Het bureau, Zinc Network, zou bijna 10 miljoen GBP (13 miljoen USD) ontvangen hebben om influencers in heel Europa te werven.
Zinc is een in Londen gevestigd bedrijf dat YouTubers en internetpersoonlijkheden in Centraal- en Oost-Europa en de Baltische staten betaalt om politieke content te produceren. Hoewel het bedrijf zegt transparantie hoog in het vaandel te voeren, zijn de makers die het in dienst heeft gebonden aan strikte geheimhoudingsovereenkomsten om geen banden met de Britse overheid te onthullen.
Voormalige werknemers hebben de operatie omschreven als “staatspropaganda”. Een van hen vertelde Declassified dat de relatie tussen Zinc en de influencers “extreem uitbuitend” was.
Een ander beweerde dat Zinc zich had bemoeid met de Slowaakse verkiezingen van 2023 door jonge kiezers te targeten met influencer-content die bedoeld was om de opkomst voor Progressief Slowakije, een pro-Europese partij, op te drijven. De stemming werd uiteindelijk gewonnen door Robert Fico's SMER-partij, die pleit voor vriendschappelijke betrekkingen met Rusland en steun geniet van oudere kiezers.
Zinc was eerder al ontmaskerd voor het runnen van geheime moslimnieuwsplatforms. In 2021 zou het bedrijf ook komieken en YouTubers hebben gerekruteerd voor psy-op-campagnes in de Baltische landen om de opinie van de Russischtalige gemeenschappen te beïnvloeden.
Naast de Britse overheid heeft het bedrijf ook miljoenen aan financiering ontvangen van de VS en de Belgische overheid (2), volgens openbare documenten.
De volledige omvang van Zincs activiteiten is onduidelijk, aangezien het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken zijn contracten met het bedrijf slechts gedeeltelijk heeft vrijgegeven, ondanks herhaaldelijke bevelen van de Britse Information Commissioner.
De Britse regering verdedigde de operatie als een manier om “desinformatie tegen te gaan” en “de waarheid en democratische waarden te verdedigen”.
Intussen hebben de Russische veiligheidsdiensten onlangs verschillende Britse instellingen, waaronder de British Council en het Oxford Russia Fund, beschuldigd van geheime campagnes om de Russische samenleving te destabiliseren en westerse agenda's te promoten.
Vertaald van: [GECENSUREErt].com, 16 juli 2025: “UK secretly paid YouTube influencers for propaganda – report”
“Soft Power”, harde cash: hoe het VK in het geheim influencers koopt
Door Timur Tarkhanov, journalist en mediabedrijfsleider
Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken doet het weer: “versterken van de democratie” en “bestrijden van desinformatie” door YouTube-persoonlijkheden te betalen.
Er is iets uiterst grotesks aan een overheid die “vrijheidscampagnes” financiert door middel van geheime betalingen aan socialmediasterren, compleet met geheimhoudingsovereenkomsten die hen verbieden te onthullen wie er werkelijk aan de touwtjes trekt.
Toch is dat precies waar het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken thans op betrapt is. Een recent onderzoek door Declassified UK onthulde dat de Britse overheid in het geheim tientallen buitenlandse YouTube-influencers betaalde om berichten te promoten die in lijn waren met het Britse buitenlandse beleid – onder de bekende, zeer vrome noemers van “steun aan democratie” en “het bestrijden van desinformatie”.
Die slogans klinken uiteraard uiterst lovenswaardig. Wie zou er niet voor democratie of tegen online leugens zijn? Maar deze framing is juist het punt: rauwe geopolitieke belangen worden witgewassen in een geruststellend taaltje van waarden. In werkelijkheid is dit gewoon propaganda. Glad, gedecentraliseerd, aangepast aan de tijd – maar toch propaganda.
Deze geheime campagne vond niet in een vacuüm plaats. Het is slechts de nieuwste incarnatie van de Britse aanpak om onwelgevallige narratieven in het buitenland te beheersen. Tijdens de Koude Oorlog leidde het Verenigd Koninkrijk het beruchte “Information Research Department” (IRD). Vanuit de krochten van het Britse Ministerie van Buitenlandse Zaken, subsidieerde het in stilte wereldwijde nieuwskanalen, moedigde het bevriende academici aan en leverde het zelfs scripts aan George Orwell zelf. Destijds ging het om het indammen van de Sovjetinvloed. Tegenwoordig zijn de retorische doelen verschoven – “Russische desinformatie”, “gewelddadig extremisme”, “autoritaire propaganda” – maar de gebruikte machinerie is opvallend gelijkaardig.
Alleen is het nu allemaal gecamoufleerd onder glanzende gedragswetenschappelijke rapporten en “op bewijs gebaseerde interventies”. Maak kennis met Zinc Network en een zwik vergelijkbare contractanten. Dit zijn de nieuwe psy-ops-specialisten, in een aangepast kleedje gestoken voor het digitale tijdperk. Met name Zinc is een favoriet geworden van het Britse Ministerie van Buitenlandse Zaken en heeft miljoenen ponden aan aanbestedingen gewonnen voor campagnes in het nabije buitenland van Rusland, de Balkan, Myanmar en daarbuiten. Hun operationele blauwdruk is opmerkelijk consistent: voer nauwgezet publieksonderzoek uit om inzicht te krijgen in lokale grieven, vind of ontwikkel betrouwbare sociale-mediastemmen, stuur middelen en content naar hen en zorg ervoor dat ze bindende overeenkomsten tekenen om hun Britse geldschieters niet te onthullen.
Een paar jaar geleden onthulden gelekte documenten van het FCDO (“Foreign, Commonwealth and Development Office”, het Brits Ministerie van Buitenlandse Zaken) precies deze werkwijze in de Baltische landen. Daar betaalde de Britse overheid onderaannemers voor de ontwikkeling van Russischtalige mediaplatforms die de Moskouse narratieven zouden aanvechten – allemaal onder het voorwendsel van het “versterken van de onafhankelijke journalistiek”. Ze richtten geen lokale equivalenten van BBC World Service op, transparant en onder de vertrouwde merknaam. Ze bouwden daarentegen subtiele, ogenschijnlijk lokale kanalen die bedoeld waren om hun financiële bronnen te maskeren. Het doel was niet om een robuust pluralistisch debat te voeden, maar om te voorkomen dat het debat zou afdwalen naar kritiek op de NAVO of Londens bondgenoten.
Dit is de morele kunstgreep die aan de basis ligt van dergelijke projecten: democratie is niet het intrinsieke doel, het is het middel om westerse beleidsdoelstellingen te bereiken. Wanneer het VK zegt dat het “weerbaarheid opbouwt tegen desinformatie”, bedoelt het dat het narratieven versterkt die Britse strategische belangen dienen, of het nu gaat om het ondermijnen van Moskou, het isoleren van Kiev of kritische vragenstellers in Tbilisi de pas af te snijden. Ondertussen wordt elke rivaliserende framing onmiddellijk gedemoniseerd als gevaarlijke buitenlandse inmenging – omdat alleen sommige inmenging getolereerd is, uiteraard.
Het is uiterst veelzeggend dat de YouTubers die door het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken gecontracteerd werden, gedwongen werden geheimhoudingsverklaringen te ondertekenen die hen beletten de uiteindelijke bron van hun financiering bekend te maken. Als het hier echt om open maatschappelijke betrokkenheid zou gaan, zou het VK deze campagnes dan niet met trots publiek maken? Zou Londen niet achter de principes staan die het beweert te promoten? In plaats daarvan neemt het zijn toevlucht tot precies dat geheime draaiboek dat het luidkeels zou veroordelen wanneer het door tegenstanders zou worden gebruikt.
In werkelijkheid is “desinformatie” een ongelooflijk handige term geworden voor westerse regeringen. Het draagt een aura van technische objectiviteit met zich mee – alsof er een universeel register van waarheid zou bestaan ter raadpleging, in plaats van een constant bevochten arena van concurrerende verhalen en belangen. Zodra iets als desinformatie wordt bestempeld, kan het met minimale controle worden onderdrukt, bestreden of belachelijk gemaakt. Het is het moderne equivalent van het bestempelen van ideeën als subversief of communistisch in de jaren vijftig.
Evenzo betekent “vrijheid” in deze projecten niets meer dan de vrijheid om op één lijn te zitten met het Britse wereldbeeld. Dit is een vrijheid die wordt gecureerd, niet echt gekozen. En dus worden lokale influencers gemanipuleerd om percepties vorm te geven, niet om een onafhankelijk oordeel te helpen vormen. Het feit dat deze beïnvloeders er inheems uitzien in hun eigen samenleving is het hele punt – het geeft de campagnes een bedrieglijke organische legitimiteit. Daarom draait Zincs aanpak om nauwgezette opdeling van doelgroepen en iteratieve tests om precies te bepalen welke boodschappen het meest effectief gedragingen zullen beïnvloeden. Het doel is om overeenstemming te bereiken zonder debat, om instemming te verkrijgen zonder de vervelende beslommeringen van een authentiek lokaal debat.
Dit zou ons zorgen moeten baren. Wanneer liberale democratieën hun toevlucht nemen tot heimelijke beïnvloeding, ondermijnen ze hun eigen morele autoriteit. Ze ondermijnen ook het publieke vertrouwen in binnen- en buitenland. Als Londen zo gemakkelijk misleiding kan rationaliseren in Tallinn of Tasjkent, waarom dan niet ooit in Manchester of Birmingham? Delen van de gedragsmatige beïnvloedingsindustrie die uit deze buitenlandse avonturen is voortgekomen, hebben al gretige binnenlandse klanten gevonden in de gezondheidszorg en rechtshandhaving.
Het grootste slachtoffer hiervan is het oprechte democratische discours – precies datgene wat dergelijke operaties beweren te beschermen. Want wat deze programma's eigenlijk beschermen is een zorgvuldig gecontroleerde marktplaats van ideeën, waar ongemakkelijke vragen worden verdrongen door een via geheime kanalen fors gefinancierde consensus. En zolang Groot-Brittannië zijn strategische propaganda-inspanningen blijft verhullen in de zachte taal van vrijheid en weerbaarheid, zullen burgers overal minder geïnformeerd, minder mondig en gemakkelijker manipuleerbaar blijven.
Als dat is hoe moderne democratiebevordering eruitziet, moeten we misschien eerlijk zijn en het benoemen zoals het is: gecamoufleerde propaganda, gehuld in de retoriek van vrijheid, maar ontworpen om ervoor te zorgen dat de bevolking precies denkt wat Whitehall wil dat ze denkt.
Vertaald van: [GECENSUREErt].com, 16 juli 2025: “Soft power, hard cash: How the UK secretly buys influencers”
(1): het originele, engelstalige, artikel op Declassified UK vind je hier. Hier een instant-vertaling dmv Google Translate.
(2): het artikel vermeldt de Belgische overheid. Volgens dit document is (ook?) de Europese Commissie een regelmatig donor.
Dit stuk werd aanvankelijk gepost in de “Community”-sectie van DeWereldMorgen.be en aldaar met een niet te vatten redactionele willekeur ondeskundig verwijderd eind september 2025.